Tarihteki İlk Robot
“Robot” kelimesi Çekçe “robota”dan üretilmiştir. “Robot” kelimesini ilk kullanan kişi Çek yazar Karel Capek’tir. Çek yazarının kelimeyi kullandığı yer ise kendi sanat eseridir. R.U.R ( Rosumovi Umelí Robotí ) eseri bir bilim kurgu tiyatro oyunudur. Rossom’un akıllı robotları anlamına gelmektedir. 1920’de oynanılan tiyatro oyunundan sonra robot kelimesi yaygınlaşmış ve tüm dünyada kullanılmaya başlanılmıştır. 1927 yılında Türk şair, gazeteci, oyun yazarı ve beş hecenin şairinden biri olan Halit Fahri Ozansoy tarafından R.U.R eseri, Âlemşümul Suni adamlar fabrikası ismi ile Türkçe’ye çevrilmiş ve basılmıştır.
“Robot” kelimesinin kullanımı yakın tarihlere dayansa da ilk robot bu tarihten çok önce tarihsel olarak M.Ö. 4. yüzyılda Antik Yunan’da keşfedilmiştir. Robot kelimesi en basit tanımıyla algılama yeteneğine sahip, komutları yerine getiren, programlanabilir, insansı yaratıklardır. Ancak M.Ö. 4. yüzyılda keşfedilen robot insansı özellikleri sahip değildi ve çok basit bir düzenekle kurulmuştu. Ahşaptan yapılmış olan robot aslında bir kuştu.
İlk Robot: Güvercin
Mucidi tarafından “Güvercin” adı verilen robot, ilk otonom makine olmasının yanında uçabilen ilk makine de olan Güvercin’in çalışma prensibi şu şekildedir: Kuş şeklindeki, içi boş, ahşap, kanatlı bir mekanizmaya verilen fazla buhar basıncı uygulamasına dayanıyor. Mekanizma belirli bir basınç seviyesini geçildiğinde güvercin havalanıp uçabiliyordu. Basit bir sistem gibi gözükse bile ortalama 200 metreye kadar gücünü buhardan alarak kanat çırpıp uçabiliyordu. “Güvercin” hem bilinen ilk robot hem de kuşların uçması hakkında yapılan ilk bilimsel çalışmalardan biridir.
İlk robotun mucidi olan kişi Archytas, aynı zamanda devlet adamı, filozof ve matematikçiydi. Taranto’da doğup neredeyse tüm yaşamı orada geçirdiği için kendisine Tarantolu Archytas da deniliyordu. Kendisi matematik prensiplerini mekaniğe uygulayan ilk kişi olmakla birlikte yaptığı robot buna örnektir. Kendisi aynı zamanda küpü iki katına çıkarma olarak da bilinen delos problemini üç boyutlu geometrik kullanarak çözmüş kişidir. Bu bakımdan kendisinin geometriye sağladığı katkılar da büyüktür. Tarihteki pek çok sanat ve bilim dalı gibi, robotik de Antik Yunan döneminden sonraki en büyük gelişimini Rönesans’ta yaşıyor.
